Murat Bardakçı’ya Türk Dili Hakkında Bir Cevap!

Şimdi bu makaleyi niye yazma gereği duyduk onu anlatayım. Dün akşam Haber Türk adlı kanalda Sansürsüz ismi ile yayınlanan programın bir kısmını tesadüf eseri izleme olanağım oldu. Kanalı açtığım sırada Tarih araştırmaları yapan Murat Bardakçı isimli zat’ın bugünkü Kazakistan’da yaşayan Kazakları Türk olarak görmediğini ve dillerinin de Türkçe olmadığını belirtmesini dehşet içerisinde izledim. Kendisi, Kazakların dilinin Türkçe olmadığına kanıt olarak da onların konuşmalarından hiçbir şey anlamadığını iddia etmekle yetiniyordu. Tabi bu görüş hiçbir bilimsel temele dayanmamaktaydı. Türk dilleri üzerinde yüzlerce araştırma yapılıp, Türkçe, en ince ayrıntılarına kadar yerli-yabancı bilim insanları tarafından incelenip şematize edildiği halde Murat Bardakçı Kazakların Türk, dillerinin de Türkçe olmadığını iddia ediyordu. (Kazakların Türklüğü konusunda yine günlük sayfamızda yayınladığımız Toktamış Ateş’in Makalesi ve Naçizane Cevabım adlı yazımıza bakabilirsiniz.) Galiba kendisi, ağır Arapça ve Farsça etkisinde kalmış Osmanlıca okuya okuya gerçek Türkçenin de tıpkı Osmanlıca gibi olması gerektiği hülyasına kapılmış.

Hâlbuki tarihle ilgilenen kişilerin yapacağı en büyük hata bu geniş alanın her köşesinde uzmanmış gibi hareket etme cesaretini kendilerinde bulmalarıdır! Osmanlıca ve Osmanlı tarihi-kültürü alanına yönelmiş bir zat-ı muhteremin müthiş genişlikte bir alanı kapsayan Türk tarihinin diğer kısımları üzerinde yorum yaparken dikkatli olması, körcesine bir cesaret göstermemesi gerekmektedir.

Ortada Türk Tarihi ve Türk Kültürüüzerine yazılmış binlerce yerli ve yabancı akademik eserler var iken. Thomsen, W.Eberhard, V.V. Barthold, L. N. Gumilev, Z. V. Togan, İ. Kafesoğlu, A.N. Kurat, K. Gürün, A. Taşağıl, T. Tekin, H. N. Orkun, J. P. Roux, O. Turan, E. Chavannes, L. Cahun, T. Baykara, S. Divitçioğlu, O. Türkdoğan, B. Ögel, G. Çandarlıoğlu, I. Vasary, O.F. Sertkaya, R. Grousset, L. Rasonyi, L. Ligeti, S. G. Klyastornıy, E. Aydın, İ. Kamalov, S. Amanjolov, D. Sinor, A. İnan, A. Yu. Yakubovskiy, S. Gömeç, R. Giraud, P. B. Golden, W. Radloff ve daha adını sayamadığımız nice âlim Orta Asya Türk Tarihi ve Kültürü alanında binlerce eser yayınlamışken Türk tarihini sadece Osmanlı Tarihinden ibaret olarak görüp, sadece Osmanlı tarihi okuyarak, geride kalan müthiş hazineden kendini mahrum bırakan kişiler böylesi fahiş hatalara düşebilirler. Tabi bu hata bilerek yapılıyorsa, bunda kötü bir niyetin olduğu da bizce su götürmez bir gerçektir.

Şimdi biz burada derlediğimiz Türk dil ailesi hakkındaki bilgileri veriyoruz ve tekrar ediyoruz ki bu bir makale değil, isabetsizce sarf edilmiş yanlış sözlerin etkisini yok etmek amacıyla yayınlanan bir derlemedir. Bu bilgileri derlememize fırsat veren değerli âlimlere teşekkürü bir borç biliriz.

 

TÜRK DİL AİLESİ

Toplam 40 ayrı dilden oluşan, 169 milyon ana dili olarak konuşanı ile Türk dilleri ailesi, Altay dilleri grubunda büyük farkla en büyük dil ailesini oluşturur. Yeryüzündeki bütün dil aileleri arasında yedinci büyük dil grubunu oluşturur ve önümüzdeki on yıllar içinde daha da büyüme kapasitesine sahiptir.

Büyük Türk Dilleri ve Anlaşılabilirlik: Türk dillerini konuşanların dörtte üçü, en büyük üç Türk dilinden birini kullanır:

Türkiye Türkçesi; 64 milyon ana dili olarak konuşanı vardır. Türkiye, Balkanlar, Batı ve Orta Avrupa’daki ikinci dil olarak konuşanlar ile 80 milyonu bulur.

Azerice (Azerbaycan Türkçesi); 30 milyon konuşucu: Azerbaycan ve Kuzeybatı İran.

Özbekçe; 25 milyon konuşucu: Özbekistan, Kuzey Afganistan, Tacikistan ve Batı Çin.

 

Bir milyondan fazla konuşucusu olan diğer Türk dilleri:

Kazakça   12 milyon konuşucu: Kazakistan, Özbekistan, Çin, Rusya

Uygurca   10,3 milyon konuşucu: Çin- Sincan

Türkmence   6,8 milyon konuşucu: Türkmenistan, Kuzey Iran

Kırgızca   4,2 milyon konuşucu: Kırgizistan, Kazakistan, Doğu Türkistan

Çuvaşça   1,8 milyon konuşucu: Rusyanın Avrupa kısmında

Başkurtça   2,2 milyon konuşucu: Başkıristan

Tatarca   6,8 milyon konuşucu: Merkez Rusyadan Batı Rusyaya kadar

Kaşkayıca   1,5 milyon konuşucu: İran’ın Fars ve İsfahan ve Huzistan illerinde

Sayılar 8/2007 tarihli kaynaklardan alınmışdır. %5 – %10 daha yüksek sayılar gösteren kaynaklar bulmakta mümkündür.

 

Bu tabloda Türk dillerinde cümle yapısının aynı kaldığını gösteren bir örnek görebilirsiniz:

Diller

Cümle yapısı

Türkiye Türkçesi Yeni Yılınız Kutlu Olsun.
Gagavuz Türkçesi Yeni yılınızı kutlerim.
Karay Türkçesi Sizni yanhı yıl bıla kutleymın.
Azeri Türkçesi (Azerbaycan) Yeni iliniz mübarek olsun.
Azeri Türkçesi (İran) Teze iliniz mübarek.
Irak Türkçesi (Irak) Y’engi iliwiz mübarak olsun.
Türkmen Türkçesi Taze ýylynyz gutly bolsun.
Özbek Türkçesi Yangi yilingiz mubоrak bo’lsin.
Uygur Türkçesi Yengi yılıngızğa mübarek bolsun.
Kazak Türkçesi Janga jılıngız kuttı bolsın
Karaçay-Malkar Türkçesi Cangngı cılığıznı alğışlayma.
Nogay Türkçesi Yana yılınız men.
Karakalpak Türkçesi Canga cılıngız quttı bolsın.
Kırgız Türkçesi Cangı cılıngız kuttu bolsun.
Tatar Türkçesi Sezne yaña yıl belen tebrik item.
Kırım Tatar Türkçesi Yañı yılınız hayırlı (mubarek) olsun.
Moldova-Romanya Tatarcası Ceni cılınız kutlu bolsun.
Başkurt Türkçesi Hezze yangı yıl menen kotlayım.
Kumuk Türkçesi Yangı yılıgız kutlu bolsun.
Hakas Türkçesi Naa çılnang alğıstapçam (-alkış) şirerni.
Tuva Türkçesi Caa çıl-bile bayır çedirip or men.
Hakas Türkçesi Naa çılnang alğıstapçam şirerni.
Altay Türkçesi Slerdi cangı cılla utkup turum.
Şor Türkçesi Naa çıl çakşı polzun.
Saha Türkçesi Ehigini sanga cılınan eğerdeliibin.
Çuvaş Türkçesi Sene sul yaçepe salamlatap.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu tabloda Türk dillerindeki aynılıkları ve farklılıkları görebilirsiniz:

Diller

Cümle yapısı

Türkçe Çocuklar okulda dilimizi latin alfabesi ile yazıyor.
Gagavuzca Uşaklar şkolada / okulda dilimizi latin alfavitindä yazêr.
Azerice Uşaqlar məktəbdə dilimizi latin əlifbası ilə yazır.
Türkmence Çagalar mekdepde dilimizi latyn elipbiýi bile(n) ýazýar.
Özbekçe Bolalar maktabda tilimizni latin alifbosi bilan / ila yozadi.
Uygurca Balilar mektepte tilimizni latin elipbesi bilen yazidu.
Kazakça Balalar mektepte tilimizdi latin alfavitimen jazadı.
Kırgızca Baldar mektepte tilibizdi latın alfaviti menen jazat.
Tatarca Balalar mäktäpdä telebezne latin älifbası bilän / ilä yaza.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Çoğu Altay dillerinde olduğu gibi Türk dillerinde de büyük ve küçük ses uyumu vardır (Özbekçe hariç), yazımda sözcükler son ekler alarak uzarlar ve cümle yapısı özne-nesne-yüklem sırasıyla oluşturulur. Kazakça örnek:

jaz (yaz)

jaz.u (yazı)

jaz.u.şı (yazıcı/yazar)

jaz.u.şı.lar (yazıcılar)

jaz.u.şı.lar.ım (yazıcılarım)

jaz.u.şı.lar.ım.ız (yazıcılarımız)

jaz.u.şı.lar.ım.ız.da (yazıcılarımızda)

jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı (yazıcılarımızdaki)

jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı.lar (yazıcılarımızdakiler)

jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı.lar.dan (yazıcılarımızdakilerden)

Neredeyse tüm Türk dillerinin Sesbilim, söz dizim ve şekil bilgisi aynıdır. Yalnızca Çuvaşça, Halaçça ve Yakutça ile Dolganca gibi Sibirya Türk dilleri bu noktalarda farklıdır. Bunun yanında komşu ülkelerin sınırlarında kaynaşmadan ileri gelen ve bazen dil gruplarının sınırlarını da aşan lehçeler bulunur.

Türk dilleri birbirlerini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrılır. En büyük grup Türkiye Türkçesi, Azerice ve Türkmenceyi içine alan Oğuz grubudur. Diğer gruplar, Uygur, Kıpçak, Ogur, Sibirya ve Argu gruplarıdır. Aynı grubun içinde yer alan dillerin arasındaki fark bir lehçe farkı kadardır, ancak iki farklı gruba ait dilin arasında anlaşabilirliği zorlaştıran ya da imkânsız kılan gramer farkları vardır. Buna rağmen tüm dillerde neredeyse hep aynı kalan birçok sözcük vardır:

 

Eski Türkçe

Türkiye Türkçesi

Azerbaycan Türkçesi

Türkmen

Tatar

Kazak

Özbek

Uygur

ana anne/ana ana ene ana ana ona ana
burun burun burun burun borın murιn burun burun
qol kol qol gol qul qol qo‘l kol
yol yol yol ýol yul jol yo‘l yol
semiz semiz semiz semiz simez semiz semiz semiz
topraq toprak torpaq topraq tufraq topıraq tuproq tupraq
qan kan qan gan qan qan qon qan
kül kül kül kül köl kül kul kül
sub su su suw su suw suv su
aq ak ak aq aq oq aq
qara kara qara gara qara qara qora qara
qızıl kızıl qızıl qyzyl qızıl qızıl qizil qizil
kök gök göy gök kük kök ko‘k kök

 

Grup ve dilleri Konuşanların
sayısı
Konuşulduğu ülkeler
OGUR ya da BOLGAR grubu
Çuvaşça 1,8 milyon Rusya (Çuvaşistan) 1,8 milyon, Kazakistan 22.000
KIPÇAK grubu
Karaimce ölmek üzere Litvanya 20, Ukrayna <10, Polonya <10
Kumukça 280.000 Rusya (Dağıstan)
Karaçay-Balkarca 250.000 Rusya (Karaçay-Çerkez, Kabardey-Balkar)
Kırım-Tatarcası 500.000 Ukrayna 200.000, Özbekistan 190.000, Kırgızistan 40.000
Tatarca 6,8 milyon Rusya 5.800.000 Özbekistan 470.000, Kazakistan 330.000, Kırgızistan 70.000,
Tacikistan 80.000, Türkmenistan 50.000, Ukrayna 90.000, Azerbaycan 30.000
etnik olarak Tatarlar: 6,6 milyon
Başkurtça 2,2 milyon Rusya 1,8 milyon, Özbekistan 35.000, Kazakistan 20.000
Nogayca 70.000 Rusya (Kuzeykafkas)
Karakalpakça 400.000 Özbekistan
Kazakça 12 milyon Kazakistan 9,7 milyon, Çin 700,000, Özbekistan 800.000, Rusya 650.000, Moğolistan 100.000
Kırgızca 4,2 milyon Kırgızistan 3,8 milyon, Özbekistan 200.000, Çin 200.000
OĞUZ grubu
Türkçe (Türkiye Türkçesi) + 66 milyon Türkiye 58 milyon, Balkan 1 milyon, Irak 600.000, Kıbrıs 180.000, Rusya 100.000,
Almanya 2,8 milyon, batı ve orta Avrupa 1.500.000
Gagavuzca 250.000 Moldavya 170.000, Balkan 50.000, Ukrayna 20.000, Bulgaristan 10.000
Azerice 30 milyon Iran 20 milyon, Azerbaycan 8 milyon, Türkiye 500.000, Irak 500.000, Rusya 350.000,
Gürcistan 300.000, Ermenistan 200.000
Türkmence 6,8 milyon Türkmenistan 3,8 milyon, Iran 2 milyon, Afganistan 500.000, Irak 250.000, Özbekistan 250.000
Horasan-Türkçesi 400.000 Iran ( Horasan ili)
Kaşgayca 1,5 milyon Iran (Fars, Kuzistan illeri)
Aynallu 7.000 Iran (Markazi, Ardebil ve Zanjan illeri)
Afşarca 300.000 Afganistan (Kabul, Herat), Kuzeydoğu-Iran
Salarca 55.000 Çin (Qinghay ve Gansu illeri)
UYGUR grubu
Özbekçe 25 milyon Özbekistan 21 milyon, Afganistan 1,5 milyon, Tacikistan 1 milyon, Kırgızistan 750.000,
Kazakistan 400.000, Türkmenistan 300.000
Uygurca (Doğu Türkistan) 9,9 milyon, Kırgızistan 200.000, Kazakistan 200.000  
Yugurca 5.000 Çin (Gansu ili)
Aynu (Türk dili) (Japon kavimi Aynu ile ilgisi yoktur) 7.000 Çin (Sincan Uygur Özerk Bölgesi)
SİBİRYA grubu
Yakutça 456.000 Rusya (Yakutistan Özerk Bölgesi)
Dolganca 5.000 Rusya (Taymir Özerk Bölgesi)
Tuvaca 200.000 Rusya (Tuva Özerk Bölgesi) 170.000, Moğolistan 30.000
Tofalarca ölmek üzere † Rusya (Tuva Özerk Bölgesi)
Hakasça 65.000 Rusya (Hakasya Özerk Bölgesi)
Altayca 75.000 Rusya, Altay Özerk Bölgesi)
Şorca 10.000 Rusya, Altay Özerk Bölgesi
Çulimce 2.500 Rusya, Kuzey Altay Özerk Bölgesi)
ARGU grubu
Halaçca 42.000 İran (merkez il, Kom ve Arak arasında)
TOPLAM 169,579,540  

 

Türk dillerinin sınıflandırılması:

 

Ağızlar, yazı dilinin bozulmuş bir şekli değil, onun yanında, fakat ondan bağımsız olarak yaşayan ve nesiller boyu devam edegelen dil değerleridir. Bugün Anadolu’nun birçok yer, köy, oba, dağ, ırmak ve saire adları, Türk boy, uruğ ve soylarına izafe edildiklerinden bu eski Türk hatıralarını muhafaza ettikleri gibi, eski gelenek ve görenekler de silinip ortadan kalkmamıştır. Hele şive ve ağız malzemesi bakımından, Türk kabilelerinin, uruğlarının ve sairenin, Türk dili tarihinde unutulmaz hizmetleri vardır.

Sınıflandırma sorunları:

Dillerin benzerliğinden ve tarihte birbirlerinden çok etkileşmiş olmalarından dolayı, Türk dil grubunun sınıflandırılması kolay değildir. Ayrıca Türk halklarının geçmişteki göçebe yaşam tarzı coğrafi sınırlar çizilmesini de zorlaştırır. Bu yüzden farklı sınıflandırmalara rastlamak mümkündür. Çoğu, Rus dil bilimcisi Aleksander Samoiloviç’in 1922’de yaptığı sınıflandırmanın üzerine kurulmuştur. Dil ailelerindeki sınıflandırmaların genellikle genetik bilgilere dayanarak yapılmasına rağmen, Türk dil grubunda coğrafi dağılım daha büyük rol oynamaktadır.

Çuvaşçanın farkı:

Çuvaşça, çoktan ölmüş eski Ön Bulgar dili ile birlikte diğer Türk dillerine daha uzak kalan Bolgarca dalını oluşturur. Bazı bilimciler, diğer Türk dillerinden farklı olduğu için Çuvaş dilini gerçek Türk dili olarak tanımazlar. Bu büyük farkın, diğer Türk dillerinden daha erken ayrılmasından kaynaklanmış olup olmayacağı sorusu henüz yanıtlanamamıştır. Bu farklardan birisi diğer Türk dillerinde sonu /-z/ ile biten sözcüklerin /-r/ ile bitmesidir:

Çuvaşca “tahar”,  ama Nogayca “togiz” – (“dokuz”)

Çuvaşca “kör”, ama Türkçe “köz”

Çuvaşça Rusya’nın Avrupa tarafında, Moskova’nın doğusunda Çuvaşistan’da 1 milyon kişi tarafından konuşulur. Başkıristan ve Tataristan’daki konuşucuları ile birlikte toplam 1,8 milyon konuşanı vardır. Çuvaşlar Hristiyan-Ortodoks’tur ve Kiril alfabesi’ni kullanırlar, Çuvaşça dergiler, gazeteler, radyo ve TV programları vardır. Kendilerini kültürel ve tarihsel olarak İdil Bulgarlarının torunları olarak görürler.

Halaçcanın farkı:

Diğer Türk dillerine en uzak kalan Halaç dilidir. Dil bilimcisi Gerhard Doerfer’in görüşüne göre Halaç, Türk dillerinin Argu grubunun son üyesidir. Türkçe’den çok erken ayrılmış ve 13. yüzyılda İran’da, etrafı Farsça konuşanlarla çevrili kalmıştır. (Yani ETHNOLOGUE 2005’te iddia edildiği gibi, Azerice ile yakın akrabalığı yoktur). Halaç bugün 40.000 kişi tarafından İran’ın Kom ve Akar illerinde konuşulur ve İran’daki Türk dilleri arasında en ilginçlerindendir. Diğer lehçelerden ayrı kalması ve Farsça’dan etkilenmesine rağmen, ana dilden parçalar korumuştur. Ancak sesi Farsça’ya benzer.

Diğerleri:

Türk dillerinin diğer dört grubu günümüzdeki coğrafi dağılımlarına göre değil, eski kavimlerin dağılımına göre sınıflandırılmıştır. Böylece;

Kıpçakça: Kuzeybatı Türkçe

Oğuzca: Güneybatı Türkçe

Uygurca: Güneydoğu Türkçe ve Sibirya Türkçesi diye ayrılırlar.

Yakutça ve Dolganca da uzun süre ayrı kalmalarından dolayı diğer Türk dillerinden farklıdır. Bu diller zamanla daha çok Tunguz ve Moğol dillerine yaklaşmışlardır, diğer dillerdeki Arapça ve Farsça sözcükler bunlarda bulunmaz.

Müslüman Türk halklarının dillerinin benzemesinde, İslam’a geçişle birlikte Arapça ve Farsça’dan etkilenmiş olmalarının da payı vardır. Eski Sovyetler Birliği’nde yaşayanlar Rusça’dan da etkilenmişlerdir.

Özellikle Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye Türkçesi, Fransızca dan pek çok terim almıştır. Bunların yanında son dönemde İngilizceden de Türkiye Türkçesine pek çok sözcük girmiştir.

Modern dil biliminde sınıflandırma:

En son verilere göre, (B. Johanson-Csató, The Turkic Languages 1998), Türk dil grubunun sınıflandırması şu şekilde yapılır (konuşucu sayıları 2006 yılına göre verilmiştir):

Türk dili

Ogurca (yada Bolgarca)

Bolgarca (ölü), Çuvaşça (1,8 milyon)

Türkçe (Genel isim olarak kullanımı)

Kıpçakça (Kuzeybatı Türkçe)

Batı: Kırım-Tatarcası (500.000), Kumıkça (280.000), Karaçay-Balkarcası (250.000), Karaimce (ölmek üzere), Kumanca (ölü)

Kuzey: Tatarca (6,8 milyon), Başkurtça (2,2 milyon)

Güney: Kazakça (12 milyon), Kırgızca (4,2 milyon), Karakalpakça (400.000), Nogayca (70.000)

Oğuzca (Güney-Batı Türkçe)

Batı: Türkiye Türkçesi (72,5 milyon, ikinci dil olarak konuşanlarla 80 milyon), Azerice (30 milyon, ikinci dil olarak konuşanlarla 35 milyon), Gagavuzca (330.000)

Doğu: Türkmence (6,8 milyon), Horosan-Türkçesi (400.000 ?)

Güney: Kaşgayca (1,5 milyon), Afşarca (300.000), Aynallu dili (7.000), Sonkori (?)

Salar: Salarca (60.000)

Uygurca (Güneydoğu Türkçe)

Çagatay Çagatayca (ölü)

Batı: Özbekçe (24 milyon)

Doğu:

Eski Türkçe (Orhon Kök, Yenisey Kök, Eski Uygurca, Karahanlıca) (ölü)

Uygurca (10,3 milyon)

Yugurca (Batı Yugur) (5.000)

Aynu dili (Ainu) (7.000)

İli Turki dili (100)

Sibirce (Kuzeydoğu Türkçe)

Kuzey:

Yakutça (456.000), Dolganca (5000)

Güney:

Yeniseyce Çakasça (65.000), Şorca (10.000)

Sayan Tuvaca (200.000), Tofa (Karagasça) (ölü)

Altayca Altayca (75.000) (lehçeleri: Oyrotça; Tuvaca, Kumanda, Ku; Teloytca, Telengitçe)

Çulim Çulimce (500)

Argu

Halaçca (Kalayca) (42.000) sözcük

Sınıflandırmanın Ölçütleri:

Üstteki sınıflandırmada coğrafi dağılımın yanı sıra geleneksel dil biliminin kriterleri de dikkate alınmıştır:

Ogur dil grubundaki /-r/ yerine /-z/ kullanılması, bu dil grubunu diğerlerinden ayırır.

Sibirya-Türk dillerini diğerlerinden farkına bir örnek: Tuvaca dilinde “adak”, Yakutça “atah” diğerlerinde ise “ayak” denir. Yalnızca Halaç dilinde “hadak” denir.

Oğuz dil grubu diğerlerinden sonek başlatan /G/’nin eksik olmasıyla ayrılır. Örnek: “kalan” (kalmak), diğer Türk dillerinde “kalGan”; “bulanmak”, diğerlerinde “bulGanmak”.

Sonekin sonuna eklenen /G/ güneydoğu Türk grubunu kuzeybatı grubundan ayırır: Uygurca “taglik” ama Tatarca “tawlı” – (dağlık).

 Biz elde edebildiğimiz bilgileri, emeği geçen alimlerimizin aflarına sınınarak, burada yayınladık. M. Bardakçı’yı biraz daha dikkatli yorumlar yapmaya davet ediyoruz. Zira tarih yazan, tarih yapana sadık kalmalıdır.

                                                                                                              CAHİT ALPTEKİN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s